شیرآلات

شیرآلات عبارتند از مجموعه‌ای از قطع کننده‌ها که در انتهای خطوط لوله‌های آب نصب می‌شوند و عمل قطع و وصل کردن جریان آب و تنظیم شدت جریان و ترکیب آب سرد و گرم را با هم به عهده دارند. شیرآلات معمولاً بصورت یکپارچه در کارخانه تولید و فروخته می‌شوند به همین دلیل به صورت یک جزء ساختمانی می‌توان آن را در نظر گرفت.

بنا به کاربرد, نحوۀ کارکرد یا شکل آنها به زیرگروه‌های مختلف دسته‌بندی می‌شوند.

بطور کلی شیرها به دو نوع بهداشتی و صنعتی تقسیم می‌شوند.

شیرآلات

شیرآلات بهداشتی عمل, قطع و وصل جریان آب و تنظیم جریان و ترکیب آب سرد و گرم با هم را برعهده دارند. علاوه بر این کاربرد مهم دیگر بهداشتی تاثیر آن در زیبایی نمای داخلی ساختمان می باشد, و مورد بسیار مهم دیگر صرفه جویی در مصرف آب است.

ویژگی های شیرآلات:

عموما شیرآلات از جنس آلیاژ برنج یا سرب خشک ساخته می‌شوند و تنها روکش‌های آنهاست که تفاوت‌های ظاهری در آنها ایجاد می‌کند. از میان این دو جنس برنج بهتر از سرب خشک عمل می‌کند. زیرا سرب پس از مدتی دچار خوردگی شده و علاوه بر آن از نظر بهداشتی نیز زیانهایی را در پی خواهد داشت. به همین دلیل این نوع شیرآلات از نظر استاندارد مورد تایید نیستند و غیر بهداشتی محسوب می‌شوند. مطابق استانداردها کلیه قسمت‌های فلزی بکار رفته در ساخت شیرآلات بهداشتی  به جزء دستگیره از آلیاژ برنج باید باشند.

کلیه مواد مورد مصرف در ساخت شیرآلات بهداشتی که در تماس با آب هستند, باید از جنسی انتخاب شوند که در مقابل آب تا دمای ۹۰ درجه سانتیگراد و محیط استفاده مقاوم بوده و حین مصرف هیچگونه خوردگی نسبت به سایر قطعات مورد استفاده در شیر نداشته باشند. همچنین نباید سمی بوده و هیچگونه تغییر در کیفیت ظاهر و رنگ, بو و طعم آب آشامیدنی مصرفی ایجاد کنند. در ضمن نباید منجر به رشد باکتری‌ها و به خطر انداختن سلامت انسان شوند.

شیرآلات صنعتی :

شیرآلات صنعتی وسیله ای برای مهار کردن جریان و فشار سیالات می باشد. شیرهای صنعتی کاربردهای بسیاری دارند از جمله این کاربردها:

  • قطع و وصل کامل جریان
  • جلوگیری از بازگشت مایعات و گازهای عبور کرده
  • تنظیم عبور مقدار مورد نیاز مایعات و گازها
  • تنظیم و کنترل مقدار و فشار مایعات و گازها
  • کنترل و ایمن نگه داشتن دستگاه های تحت فشار

ویژگی های فنی شیرآلات صنعتی :

مصالحی که در ساخت شیرآلات صنعتی استفاده می شوند مختلف است. در کارهای ساختمانی شیرهای چدنی, برنزی, برنجی و گاهی استیل استفاده می شود. در کارهای صنعتی مانند نیروگاه ها, کارخانه های پتروشیمی, پالایشگاه ها, کشتی سازی و صنایع دارویی و غذایی, بسته به نوع سیالی که از شیر عبور می کند و یا محیطی که شیر در آن قرار دارد, بدنه و دیگر اجزای آنرا از فولاد کربنی, فولاد آلیاژی, فولاد زنگ نزن میسازند.

نکات مهم طراحی و ساخت شیرآلات :

  • نیروی راه انداز و تجهیزات خاص راه اندارزی
  • ارتعاش شیر
  • کاویتاسیون
  • تاثیر در جریان
  • میزان تحمل فشار
  • آب بندی و مواد مصرفی در آب بندها
  • سهولت تعمیر و نگهداری و نصب و تنظیم آنها
  • حوضچه های آرامش

انواع مختلف شیرها :

  •  Manual valves: شیرهای دستی که با نیروی انسان کار می کنند.
  •  Control valves: شیرهای خودکار که با نیروی هوا, مایعات و گازهای کنترل شده کار می کنند.
  • Electric motor operated valves : شیرهای خودکار که با نیروی برق کار می کنند.

اجزا تشکیل دهنده ساختمان شیرها :

  • بدنه
  • دیسک: که در شیرهای توپی و مخروطی همان توپ یا استوانۀ مخروطی است.
  • نشیمنگاه: محل نشستن دیسک و یا واسط بدنه و دیسک است. اغلب از جنس نرمی ساخته می‌شود تا کار آب‌بندی را انجام دهد.
  • دسته و فلکه: فلکه با دسته به دیسک وصل می‌شود؛ معمولاً با چرخاندن فلکه شیر باز یا بسته می‌شود.

شیرآلات